روکش تکدندانی روی دندان طبیعی: کدام سرامیک؟ بقای پنجساله در تازهترین مرور نظاممند
- نوع مطالعه:
- مرور نظاممند و متاآنالیز (۶۴ مطالعه؛ ۳۵۰۹ روکش متالسرامیک و ۸۰۵۱ تمامسرامیک)
- انتشار:
پرسش بالینی
برای روکش تکدندانی روی دندان طبیعی، بقای پنجسالهٔ متالسرامیک، زیرکونیا و لیتیومدیسیلیکات (یکپارچه یا لایهدار) چه تفاوتی دارد و کدام طراحی شکست و لبپریدگی کمتری دارد؟
خلاصه
تازهترین مرور نظاممند (Pjetursson و همکاران، ۲۰۲۶؛ ۶۴ مطالعه، بیش از ۱۱ هزار روکش) بقای پنجسالهٔ قابلمقایسهای برای روکشهای لیتیومدیسیلیکات، زیرکونیا و متالسرامیک گزارش کرد. بالاترین برآورد بقا متعلق به لیتیومدیسیلیکات یکپارچه (۹۸٫۵٪) بود و سرامیک فلدسپاتیک کمترین (۹۰٫۴٪). از نظر عوارض فنی، طراحی هم اهمیت داشت: روکشهای یکپارچهٔ لیتیومدیسیلیکات و زیرکونیا بهطور معناداری شکست و لبپریدگی کمتری از نمونههای لایهدار داشتند. این تصویر با مرور ۲۰۱۵ همین گروه فرق دارد که زیرکونیا را بهدلیل مشکلات فنی فراوان «انتخاب اول» نمیدانست. برآوردها از مجموعهٔ مطالعات بالینی به دست آمدهاند و رتبهبندی بقا بهتنهایی جای انتخاب ماده با توجه به شرایط بیمار را نمیگیرد.
یافتههای منبع
از خود منبعفقط آنچه خود منبع گزارش کرده است، بدون تفسیر.
- بقای پنجساله (۲۰۲۶): لیتیومدیسیلیکات یکپارچه ۹۸٫۵٪، زیرکونیای متراکم لایهدار ۹۷٫۳٪، متالسرامیک ۹۷٫۱٪، زیرکونیای متراکم یکپارچه ۹۶٫۸٪، شیشهسرامیک لوسیت/لیتیومدیسیلیکات لایهدار ۹۵٫۷٪، آلومینای متراکم ۹۴٫۵٪، آلومینای شیشهنفوذی ۹۴٫۳٪ و سرامیک فلدسپاتیک/سیلیکایی ۹۰٫۴٪.
- بقای فلدسپاتیک، آلومینای شیشهنفوذی، آلومینای متراکم و شیشهسرامیک لایهدار بهطور معناداری کمتر از لیتیومدیسیلیکات یکپارچه بود.
- جز فلدسپاتیک و متالسرامیک، سایر مواد در قدامی و خلفی عملکرد مشابهی داشتند.
- روکشهای یکپارچهٔ لیتیومدیسیلیکات و زیرکونیا بهطور معناداری شکست و لبپریدگی سرامیک کمتری از انواع لایهدار داشتند.
- مرور ۲۰۱۵ (۶۷ مطالعه): بقای پنجسالهٔ متالسرامیک ۹۴٫۷٪ و زیرکونیا ۹۲٫۱٪؛ زیرکونیا بیشتر بهدلیل شکست سرامیک روکشکننده و از دست رفتن گیر از دست رفت و در آن زمان «انتخاب اول» توصیه نشد. سرامیک فلدسپاتیک به ناحیهٔ قدامی محدود شد.
محدودیتها
- خلاصه فقط از روی چکیدهٔ دو مرور نوشته شده است؛ بازهٔ اطمینان هر ماده و تعریف دقیق «شکست» در چکیده نیامده است.
- بیشتر دادهها از مطالعات گروهی و مجموعهٔ موارد است، نه کارآزماییهای تصادفی مقایسهای.
- پیگیری میانگین حداقل ۳ سال بود و نتیجهها به ۵ سال برونیابی شدهاند؛ دادهٔ بلندمدتتر برای مواد یکپارچهٔ جدید کمتر است.
ارزیابی شواهد
این مقیاس، برآورد ویراستاریِ قطعیت شواهد در این خلاصه است؛ ارزیابی رسمی GRADE برای یک پیامد مشخص نیست. درجهبندیهای گزارششده توسط منبع، در بخش یافتهها مشخص شدهاند.
دلیل سطح «پایین»: برآوردها از مطالعات بالینی عمدتاً غیرتصادفی با مدل رگرسیون پواسون تجمیع شدهاند؛ مقایسهٔ مستقیم و تصادفی بین مواد کم است.
تفسیر دکتر مجید عیناللهی
برداشت ویراستاری، جدا از یافتههای منبع.
در انتخاب روکش تکدندانی، «یکپارچه یا لایهدار» از «زیرکونیا یا لیتیومدیسیلیکات» تعیینکنندهتر است. وقتی زیبایی اجازه میدهد، طراحی یکپارچه خطر لبپریدگی را بهروشنی کم میکند.
در ناحیهٔ قدامی با نیاز زیبایی بالا، لیتیومدیسیلیکات یکپارچه یا با کاتبک محدود گزینهٔ متعادلی است؛ در خلفی و بیمار با عادت دندانقروچه، زیرکونیای یکپارچه منطقیتر است. سرامیک فلدسپاتیک را برای روکش کامل خلفی کنار بگذارید.
— دکتر مجید عیناللهی
شکلها
بقای پنجسالهٔ روکش تکدندانی بر اساس ماده
جدول داده
| گروه | لیتیومدیسیلیکات یکپارچه | زیرکونیای لایهدار | متالسرامیک | زیرکونیای یکپارچه | شیشهسرامیک لایهدار | آلومینای متراکم | آلومینای شیشهنفوذی | فلدسپاتیک/سیلیکایی |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| بقای ۵ ساله | ۹۸٫۵ | ۹۷٫۳ | ۹۷٫۱ | ۹۶٫۸ | ۹۵٫۷ | ۹۴٫۵ | ۹۴٫۳ | ۹۰٫۴ |
اعتبارها
- تهیهٔ خلاصه و نمودارها با کمک دستیار هوش مصنوعی؛ بازبینی و تأیید پزشکی دکتر مجید عیناللهی در ۴ آبان ۱۴۰۵.
- نمودارها اختصاصیاند و از روی اعداد منتشرشده در همین منابع رسم شدهاند.
منابع
- Pjetursson BE, Pitta J, Balet A, Bjarnadottir GR, Sailer I, Romandini P. A Systematic Review and Meta-analysis Evaluating the Survival, Failure, and Complication Rates of Metal-Ceramic, Veneered, and Monolithic All-Ceramic Tooth-Supported Single Crowns—Part 1. Int J Prosthodont. 2026;39(3):308–324.فقط چکیده بررسی شدهdoi:10.11607/ijp.9633PubMed
- Sailer I, Makarov NA, Thoma DS, Zwahlen M, Pjetursson BE. All-ceramic or metal-ceramic tooth-supported fixed dental prostheses (FDPs)? A systematic review of the survival and complication rates. Part I: Single crowns (SCs). Dent Mater. 2015;31(6):603–623.فقط چکیده بررسی شدهdoi:10.1016/j.dental.2015.02.011PubMed
