پیشگیری و درمان بیماری‌های اطراف ایمپلنت: راهنمای بالینی S3 فدراسیون اروپایی پریودنتولوژی (۲۰۲۳)

نخستین راهنمای سطح S3 برای بیماری‌های اطراف ایمپلنت، بر پایهٔ ۱۳ مرور نظام‌مند و اجماع ساختاریافته، مسیر را از پیش از کاشت آغاز می‌کند: درمان پریودنتیت، کنترل ریسک، موقعیت سه‌بعدی درست و پروتز قابل‌تمیزکردن. پس از بارگذاری، مراقبت حمایتی منظم و پروب پایه ستون پیشگیری است. موکوزیت با بهداشت مؤثر و پلاک‌زدایی حرفه‌ای درمان می‌شود. پری‌ایمپلنتیت مرحله‌ای است: اول غیرجراحی، ارزیابی در ۶ تا ۱۲ هفته، و اگر نقطهٔ پایان حاصل نشد، جراحی. آنتی‌بیوتیک سیستمیک در هیچ‌یک از این مراحل به‌طور روتین توصیه نمی‌شود و اغلب درمان‌های کمکی (لیزر، فتودینامیک، ضدمیکروب موضعی) هم پیشنهاد نشده‌اند.

فقط آنچه خود منبع گزارش کرده است، بدون تفسیر.

• پیش از کاشت: ارزیابی کامل ریسک و درمان ژنژیویت و پریودنتیت تا رسیدن به وضعیت پایدار، همراه با پایبندی به مراقبت حمایتی (توصیهٔ قوی).
• برنامه‌ریزی موقعیت سه‌بعدی: ضخامت کافی استخوان باکال و لینگوال برای قرارگیری کاملاً در استخوان، فاصلهٔ مزیودیستال کافی برای اجزای پروتز و ابزار بهداشتی، و عمق پلتفرمی که سالکوس بیش از حد عمیق («تونل») نسازد (توصیهٔ قوی).
• طراحی پروتز باید دسترسی ابزار بهداشتی و پروب و پلاک‌زدایی حرفه‌ای را فراهم کند و زاویه و پروفایل خروج مناسبی داشته باشد (توصیهٔ قوی، شواهد متوسط).
• پایش: پروب پایه ظرف ۳ ماه پس از تحویل پروتز و در هر معاینه، با پروب نوک ۰٫۵ میلی‌متر و نیروی سبک (۰٫۲ نیوتن)، ترجیحاً در ۶ نقطه، همراه با ثبت عرض مخاط کراتینیزهٔ چسبنده. رادیوگرافی پایه پس از پایان بازسازی فیزیولوژیک، و رادیوگرافی تازه اگر عمق پروب همراه با خونریزی یا چرک افزایش یافت.
• پیشگیری در بیمار سالم: مراقبت حمایتی منظم (توصیهٔ قوی، شواهد متوسط)، آموزش بهداشت اختصاصی، کنترل قند خون در دیابت و برنامهٔ معتبر ترک سیگار (همه توصیهٔ قوی). اگر مخاط کراتینیزه وجود ندارد یا کم است و بیمار هنگام مسواک ناراحتی دارد، افزایش عرض آن «ممکن است در نظر گرفته شود». اینکه ضخیم کردن بافت نرم از بیماری پیشگیری می‌کند یا نه، معلوم نیست.
• موکوزیت: بهداشت مؤثر بیمار به‌همراه پلاک‌زدایی حرفه‌ای (PMPR)؛ اصلاح یا برداشتن پروتزی که تمیز کردنش ممکن نیست (توصیهٔ قوی، شواهد بالا). نقطهٔ پایان: حداکثر یک نقطهٔ خونریزی و بدون چرک، با ارزیابی ۲ تا ۳ ماه بعد و تکرار درمان در صورت نیاز. آنتی‌بیوتیک موضعی و سیستمیک: توصیه نمی‌شود. دهانشویهٔ ضدعفونی‌کنندهٔ کوتاه‌مدت یا پروبیوتیک: ممکن است در نظر گرفته شود.
• پری‌ایمپلنتیت، مرحلهٔ ۱ (غیرجراحی): آموزش و انگیزش بهداشت، کنترل عوامل خطر، تمیز کردن یا اصلاح پروتز، دبریدمان بالا و زیر لبهٔ مخاط با کورت و/یا سونیک و اولتراسونیک، و درمان پریودنتال هم‌زمان. ارزیابی ۶ تا ۱۲ هفته بعد. نقطهٔ پایان: عمق پروب ≤۵ میلی‌متر، حداکثر یک نقطهٔ خونریزی محدود (نه خطی یا شدید)، و بدون چرک.
• در مرحلهٔ غیرجراحی پیشنهاد نمی‌شود: لیزر، ایرپولیش زیر لبهٔ مخاط، فتودینامیک ضدمیکروبی، ژل ضدعفونی خشک‌کننده، ضدمیکروب موضعی و پروبیوتیک. آنتی‌بیوتیک سیستمیک به‌طور روتین توصیه نمی‌شود.
• پری‌ایمپلنتیت، مرحلهٔ ۲ (جراحی): اگر نقطهٔ پایان غیرجراحی حاصل نشد، جراحی توصیه می‌شود؛ فلپ دسترسی یا جراحی رزکتیو، هر دو مؤثرند (شواهد متوسط). درمان بازسازی ترجیحاً برای نقص داخل‌استخوانی با عمق ۳ میلی‌متر یا بیشتر؛ پیوند استخوان با یا بدون غشا ممکن است در نظر گرفته شود. برتری روش جراحی خاصی نشان داده نشده است. در بیماری که بهداشت کافی ندارد، جراحی توصیه نمی‌شود.
• در جراحی: ایرپولیش، لیزر Er:YAG، کلرهگزیدین و فتودینامیک برای پاک‌سازی سطح ایمپلنت پیشنهاد نمی‌شود؛ برس تیتانیومی ممکن است در نظر گرفته شود؛ برای ایمپلنتوپلاستی شواهد کافی نیست. آنتی‌بیوتیک سیستمیک همراه جراحی توصیه نمی‌شود.
• پس از درمان: بهبودی یعنی حداکثر یک نقطهٔ خونریزی محدود، بدون چرک، عمق پروب ≤۵ میلی‌متر و بدون تحلیل پیشروندهٔ استخوان؛ ثبت بالینی ۶ ماه بعد و رادیوگرافی ۱۲ ماه بعد. مراقبت حمایتی هر ۳ تا ۴ ماه در سال اول (از ۳ ماه پس از درمان)، سپس بر اساس ریسک بیمار، ایمپلنت و پروتز.

• بسیاری از توصیه‌ها بر شواهد با کیفیت «پایین» یا «بسیار پایین» یا نظر کارشناسان استوارند؛ تنها چند توصیه (مثل مراقبت حمایتی، طراحی پروتز، فلپ دسترسی یا رزکتیو) شواهد «متوسط» یا «بالا» دارند.
• برای چند توصیه دربارهٔ درمان بازسازی، تا ۱۹٪ اعضای گروه به‌دلیل تعارض منافع احتمالی از رأی‌گیری کنار رفتند؛ این در خود راهنما ثبت شده است.
• راهنما برای نظام سلامت اروپا نوشته شده و پیاده‌سازی آن در هر کشور ممکن است به تطبیق نیاز داشته باشد (برای نمونه، نسخهٔ پیاده‌سازی انجمن پریودنتولوژی بریتانیا).
• این خلاصه همهٔ توصیه‌ها را نیاورده است؛ برای جزئیات هر توصیه (کیفیت شواهد، قوت اجماع) به متن کامل راهنما مراجعه شود.

این مقیاس، برآورد ویراستاریِ قطعیت شواهد در این خلاصه است؛ ارزیابی رسمی GRADE برای یک پیامد مشخص نیست. درجه‌بندی‌های گزارش‌شده توسط منبع، در بخش یافته‌ها مشخص شده‌اند.

دلیل سطح «پایین»: این سطح، جمع‌بندی ویراستاری خلاصه است، نه یک درجهٔ واحد GRADE برای کل راهنما. خود راهنما هر توصیه را جداگانه ارزیابی کرده است: بیشتر توصیه‌ها بر شواهد پایین یا بسیار پایین یا اجماع کارشناسان تکیه دارند؛ تعداد کمی شواهد متوسط (مراقبت حمایتی، طراحی پروتز، جراحی دسترسی یا رزکتیو) یا بالا (اصلاح پروتز در موکوزیت) دارند.